ภาพ ศิลปะการต้องลายบ

ศิลปะการต้องลายบนโลหะ ชุมชนวัดหมื่นสาร (The Art of Chasing Metal Sheet of Wat Muen San Community)

เส้นทาง/หมวด

เครือข่าย เครื่องเงินวัวลายเชียงใหม่ สานต่อภูมิปัญญาท้องถิ่น

ประวัติความเป็นมา ศิลปะการต้องลายบนโลหะ ชุมชนวัดหมื่นสาร (The Art of Chasing Metal Sheet of Wat Muen San Community)

นายดิเรก สร้อยสีดา, นายสนิท บุญแลน อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่
ความเชี่ยวชาญ: การต้องลายโลหะ

“การต้องลาย” เป็นศิลปะแขนงหนึ่งของชาวล้านนา ต้องใช้ความประณีตในแต่ละขั้นตอน เพื่อให้ได้ชิ้นงานที่สวยงาม อ่อนช้อยตามแบบของล้านนา เดิมมีการดุนสลักเงินเป็นหลัก แต่มาถึงปัจจุบันเนื้อเงินมีราคาสูงขึ้น จึงทำให้ช่างดุนเงินเปลี่ยนเป็นโลหะแทน ซึ่งทำให้ได้ชิ้นงานไม่ต่างกันมากนัก และยังสามารถสร้างรูปแบบใหม่ให้มีความหลากหลายมากยิ่งขึ้น

การต้องลาย หรือการต๋งลายของล้านนา หมายถึง การตอกลายลงบนแผ่นโลหะ ทางภาคกลางเรียกว่า การบุดุนโลหะ เพื่อให้เกิดความต่างระดับ มิติสูง ต่ำ ของลวดลาย ลักษณะเด่นของการต้องลายล้านนา คือ การแกะลายทั้งสองด้าน แล้วใช้วิธีการดุนลายจากด้านในให้นูนตามโครงร่างรอบนอกของลายก่อน แล้วจึงใช้วิธีการตอกลายจากด้านนอกเข้าไปเพื่อทำรายละเอียดอีกครั้งหนึ่ง

ลักษณะลวดลาย ประกอบด้วย ลายเบา เป็นลายที่ช่างใช้เครื่องมือตอกลงไปบนภาชนะเพื่อให้เกิดลวดลายบนพื้นผิวโดยไม่มีมิติความสูงต่ำ ลายนูนต่ำ เป็นลายที่เกิดจากการตอกลายด้านในเพื่อให้นูนเห็นลวดลายด้านนอกและลายนูนสูง เป็นขั้นตอนการทำลายที่สลับซับซ้อนมาก ต้องมีสมาธิ ใจเย็น และความอดทนสูง

Mr. Direk Soysrida, Mr. Sanit Boonlaen
Amphoe Muang, Chiang Mai Province
Expertise: "Tong Lai" or chasing metal sheet

"Tong Lai" or chasing metal sheet is one of Lanna crafts that requires elaboration in each working step to create a fabulous item in Lanna style. Previously, they chased mainly on silver plate. Anyhow, when silver becomes more costly, craftsman starts chasing on the other metal instead. Nevertheless, it does not make much difference on the finished work and can create new style with more varieties.

In Lanna language, "Tong Lai" means chasing or engraving the pattern on the metal. It is called "Bu Dun" (metal beating) in standard Thai language. This technique is applied to create dimensions on the pattern. The unique identity of Lanna silverware is the two-sided carving method. It is chased or embossed from inside to create a structural relief on the outside surface before hammering or engraving the surface to make more subtle details.

Pattern style can be flat style or "Lai Bao", bas-relief style or "Noon Tam" and high-relief style or "Noon Sung". Flat style is applied on the work to create flat pattern without dimension. On the contrary, bas-relief style is the pattern created by chasing from inside to make an embossed pattern appear on the exterior while high-relief style is very complicated. Craftsman has to stay focused, calm and very patient.

ที่ตั้ง ศิลปะการต้องลายบนโลหะ ชุมชนวัดหมื่นสาร (The Art of Chasing Metal Sheet of Wat Muen San Community)

ชุมชนวัดหมื่นสาร อำเภอเมือง
จังหวัด: เชียงใหม่
ประเทศ: ไทย