ภาพ จ้องหาง จ้องแดง บ้

“จ้องหาง จ้องแดง” บ้านดอนเปา (“Jong Hang, Jong Dang” Ban Don Pao Community)

เส้นทาง/หมวด

เครือข่าย เครื่องเงินวัวลายเชียงใหม่ สานต่อภูมิปัญญาท้องถิ่น

ประวัติความเป็นมา “จ้องหาง จ้องแดง” บ้านดอนเปา (“Jong Hang, Jong Dang” Ban Don Pao Community)

จ้อง หมายถึง ร่ม จ้องแดงเป็นร่มที่ผลิตด้วยผ้า ณ บ้านดอนเปา ตำบลดอนเปา อำเภอแม่วาง จังหวัดเชียงใหม่ บางครั้งเรียกกันว่า “ร่มแม่วาง” หรือบางทีก็ถูกเรียกว่า “จ้องหาง” เนื่องจากคำว่า “หาง” เป็นพืชชนิดหนึ่งที่นำเอาผลมาตำจะได้น้ำที่มีสีแดง เมื่อนำมาทาสีร่มก็จะได้สีแดง ร่มจึงได้ชื่อว่า “จ้องแดง” เอกลักษณ์ของจ้องแดงแม่วาง คือ ด้านในจะร้อยด้วยไหมที่สวยงาม สามารถป้องกันน้ำและแสงแดดได้จริง

วิวัฒนาการของการทำจ้องหาง หรือจ้องแดงดอนเปา ได้เริ่มมีการทำจ้องหาง ซึ่งได้รูปแบบมาจากจ้องหางของภิกษุไตที่อพยพมาจากเมืองหมอกใหม่ แคว้นเชียงตุง ในสมัยนั้นหมู่บ้านใกล้เคียงมีวัดสำหรับคนไตและม่าน (พม่า) อยู่ 2 วัด คือ วัดจรอง (จำลอง) และวัดม่าน ชาวไตแคว้นเชียงตุง และสิบสองปันนา ซึ่งถือว่าเป็นต้นแบบถิ่นเดิมของอารยธรรม ประเพณีวัฒนธรรม ภูมิปัญญาอันเก่าแก่ของชาวล้านนายุคที่สอง (พ.ศ. 2489-2499) เป็นยุคที่ลูกศิษย์ได้ศึกษาเรียนรู้การทำจ้องหาง และช่างศิลป์อื่นๆ อย่างกว้างขวาง และนำประสบการณ์ความรู้ไปประกอบอาชีพเมื่อสิกขาลาเพศ ถือว่าเป็นยุคทองของการทำจ้องหางดอนเปา ผู้ที่อยู่ในยุคนี้ได้ผลิตจ้องหางเป็นอาชีพเสริมหลังจากฤดูกาลเก็บเกี่ยวอย่างจริงจัง ยุคที่สาม (พ.ศ. 2500-2535) ในยุคนี้บ้านเมืองเริ่มเจริญขึ้น หัตถกรรมจ้องหางเริ่มส่อเค้ามีปัญหา และท้ายสุดหัตถกรรมจ้องหางได้สิ้นสุดลงในยุคนี้

การทำจ้องแดงได้ถูกรื้อฟื้นขึ้นมาอีกครั้งหนึ่งราวปี พ.ศ. 2544 โดยการนำของพ่ออุ๊ยปั๋น ศรีจันทร์ ร่วมกับชมรมผู้สูงอายุบ้านดอนเปาโดยการสนับสนุนงบประมาณจากเทศบาลตำบลบ้านกาด เพื่อสืบสานและอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น ของดีแห่งบ้านดอนเปา จนเป็นที่ประจักษ์แก่คนทั่วไป

Mr. Wichern Gaew-iam Amphoe Mae Wang, Chiang Mai Province
Expertise: “Jong Dang” or “Umbrella” making

“Jong” is the northern Thai word that means “umbrella” or “Rom” in official Thai language. “Jong Dang” is an umbrella, made of fabric or cloth at Don Pao Village, Chiang Mai province. It can be referred to as “Rom Mae Wang” (Umbrella from Mae Wang) or “Jong Hang” (Umbrella made with Hang). The word “Hang” comes from a plant that can be crushed and mixed in water until the red colour is extracted. After painting on umbrella, it will become red and is known as “Jong Dang” (Red Umbrella). Jong Dang of Mae Wang is unique by their production style. Different from other umbrellas equipped only the runner, its stretchers are combined by hand with nice colourful thread and they are really waterproof and sunproof.
.
The history of “Jong Hang” making or “Jong Dang Don Pao” is divided as follows. In the first period 1914-1945, Jong Hang was made based on the form of Jong Hang that was brought to the land by Tai monks who migrated from Mok Mai City in Chiang Tung State. At that time, nearby village had 2 temples for Tai and Man (Myanmar) folks which are Jarong Temple (Jam Long Temple) and Man Temple. Tai folks in Chiang Tung and Sibsongpanna State are people who were regarded as the source of ancient Lanna civilization, tradition, culture and wisdom. In the second period 1946-1956, apprentices started to learn widely how to make Jong Hang and other handicrafts. After they left their monkhood, they brought this craftsmanship with them and produced Jong Hang Don Pao for sale, especially after harvest time. This period can be considered as the Golden Age of Jong Hang Don Pao making. In the third period 1957-1992, Jong Hang handicraft took a downturn and finally had no more production due to the changing world and lifestyle.

The production of Jong Dang has been restores since 2544 B.E./2001 A.D. It is led by Pho Aui Pun Srijan in association with Elderly Club of Don Pao Village. The project budget is supported by Municipality of Tambon Ban Gad to help preserving and inheriting of local knowledge.

ที่ตั้ง “จ้องหาง จ้องแดง” บ้านดอนเปา (“Jong Hang, Jong Dang” Ban Don Pao Community)

บ้านดอนเปา ตำบลดอนเปา อำเภอแม่วาง
จังหวัด: เชียงใหม่
ประเทศ: ไทย