ภาพ ช่างทำฉัตร (คัวตอง

ช่างทำฉัตร (คัวตอง) ชุมชนวัดพวกแต้ม (Umbrella maker (Kua Tong) of Wat Puak Tam Community)

เส้นทาง/หมวด

เครือข่าย เครื่องเงินวัวลายเชียงใหม่ สานต่อภูมิปัญญาท้องถิ่น

ประวัติความเป็นมา ช่างทำฉัตร (คัวตอง) ชุมชนวัดพวกแต้ม (Umbrella maker (Kua Tong) of Wat Puak Tam Community)

พระครูปฏิภาณธรรมพิศิษฏ์ เจ้าอาวาสวัดพวกแต้ม อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่
ความเชี่ยวชาญ: การทำฉัตร (คัวตอง)

คัวตอง หมายถึง งานเครื่องทองเหลืองที่ตีขึ้นรูป ฉลุ ซึ่งมีรูปแบบต่างๆ ดังนี้
1. คัวตองพุทธศิลป์ คือ งานคัวตองที่ถูกทำขึ้นในคติความเชื่อทางสถาปัตยกรรมทางพุทธศาสนา อาทิ พุ่มดอกไม้เงิน พุ่มดอกไม้ทอง ตุงกระด้าง (ตุงที่ทำขึ้นจากไม้หรือโลหะอื่นๆ ที่ไม่ใช่ผ้า หรือกระดาษ) ที่เป็นเอกลักษณ์อันโดดเด่นของการทำคัวตองในวัดพวกแต้ม คือ ฉัตรและสัปทน งานคัวตองประเภทนี้ถ่ายทอดจากอดีตเจ้าอาวาสจนปัจจุบันได้รับการสืบทอดโดย พระครูปฏิภาณธรรมพิศิษฏ์ (เนตร สิริจนฺโท) ซึ่งได้จัดตั้งกลุ่มช่างผลิตงานขึ้นภายในวัดพวกแต้มสืบต่อมา
2. คัวตองด้านหัตถศิลป์ คือ งานคัวตองที่ทำขึ้นเพื่อประดับตกแต่งร่างกาย ซึ่งที่ยังคงหลงเหลืออยู่ภายในชุมชนวัดพวกแต้ม คือ ดอกไม้ไหว สำหรับประดับตกแต่งศีรษะสตรี และการทำเล็บ ทำขึ้นสำหรับใช้ฟ้อนรำ ที่เรียกว่า ฟ้อนเล็บ งานคัวตองประเภทนี้ยังคงคุณค่าและความสำคัญของภูมิปัญญาที่สั่งสมมากว่า 100 ปี

การทำฉัตรของวัดพวกแต้ม จะมี 2 แบบด้วยกัน คือแบบแรก เป็นฉัตรพื้นเมืองของล้านนา มีเอกลักษณ์ที่ลวดลายหยาบ และใหญ่ประดับอยู่ระหว่างชั้น ได้แก่ กระจัง ดอกคอ และกาบ ส่วนแบบที่สอง เป็นแบบประยุกต์ เกิดจากการผสมผสานระหว่างศิลปะล้านนา และพม่า โดยกระจังจะยื่นออกมาเหมือนมือที่ฟ้อนหงายนิ้วงอโค้งออกมาเรียกว่า “ลายฟ้อน” ส่วนปลายดูอ่อนช้อย ส่วนกาบจะยกสั้นขึ้น ทำให้ดูมีเหลี่ยมเงาได้สัดส่วน

Prskru Patiphanthampisit The abbot of Wat Puak Tam
Amphoe Muang, Chiang Mai Province
Expertise: Umbrella maker (Kua Tong)

Kua Tong means brassware. "Kua" means goods or products and refers to Lanna metal works made to decorate temple and "Tong" means brass. "Kua Tong", then, can be defined as brassware that uses chasing and embossing technique and can be categorized into 2 types.

1. Buddhist Art Kua Tong: Is made to serve architectural belief of Buddhism such as silver and golden flowers as well as hard flag or "Tung Kradang" (It is "Tung" or flag made from wood or metal, not from cloth or paper). The distinctive work of Kua Tong made in Wat Puak Tam is "Chat" (tiered umbrella) and "Sappaton" (ceremonial long - handled umbrella). These kinds of Kua Tong works have been inherited through the abbots in the temple until the present abbot, Prakru Patiphan Dhamma Phisit (Nade Sirijontho). He formed the group of craftsmen inside Wat Puak Tam to produce these sophisticated works.

2. Handicraft Kua Tong: Is made as body ornament. What still now exists in Wat Puak Tam community is "Dok Mai Wai", a kind of woman headdress with ornate flowers, and gloden nails used for Thai traditional dancing called "Forn Leb". They are precious and significant works of art that maintain local knowledge for more than hundred years.

"Chat" making of Wat Puak Tam has 2 types. The first type is local Lanna tiered umbrella which is unique with the Thai big pattern like "Krajang", "Dok Kor" or "Gab" that is decorated between each tier. The second type is made with the applied pattern which is the combination between Lanna and Myanmar artistic style. "Krajang" is extended and bends like a finger bending up while dancing, so it is called "Lai Forn" (dancing pattern) with tender look. "Gab" is raised up at the edge and so it creates the shading effect proportionally.

ที่ตั้ง ช่างทำฉัตร (คัวตอง) ชุมชนวัดพวกแต้ม (Umbrella maker (Kua Tong) of Wat Puak Tam Community)

วัดพวกแต้ม อำเภอเมือง
จังหวัด: เชียงใหม่
ประเทศ: ไทย